Ngày nay có lẽ không nhiều người nhớ hoặc biết rằng khách sạn Tân Sơn Nhất (khách sạn Tân Sơn Nhất) địa chỉ 198-202 đường Hoàng Văn Thụ – Phú Nhuận trước ngày 30/4/ 1975 thuộc căn cứ của Bộ Tổng Tham Mưu, cơ quan đầu não của quân đội Việt Nam Cộng Hoà.
Và, toà nhà 2 tầng – khách sạn Tân Sơn Nhất 3 sao hiện nay chính là nhà nghỉ của Trần Thiện Khiêm và Nguyễn Văn Thiệu – Thủ Tướng và Tổng Thống của chính quyền Sài Gòn.
Tác giả và Đại tướng Văn Tiến Dũng.
Thời đó, khu vực này nằm bên trong 2 lớp tường rào: 1 bằng đan bê tông cốt thép, 1 bằng kẽm gai cao quá đầu người. Hàng cây xoài cổ thụ cành lá um tùm bên trong che chắn hết tầm nhìn từ ngoài, cùng với những lô cốt nặng nề bên tường rào tạo cảm giác bí hiểm và đe doạ…
Sáng 30/4/1975 , những trận chiến khốc liệt, đẫm máu đã diễn ra ở khu vực này. Nhiều chiến sỹ ta đã ngã xuống ngay trước thời khắc lá cờ chiến thắng được cắm trên nóc tầng thượng toà nhà sở chỉ huy bộ Tổng Tham Mưu Nguỵ:
11g30’, cùng lúc với lá cờ chiến thắng của Mặt Trận Dân Tộc Giải Phóng tung bay trên nóc Dinh Ðộc Lập.
Năm 1988, toà nhà trên được Bộ Tư Lệnh QK7 cho cải tạo làm Nhà Khách Ðối Ngoại của Quân Khu với tên gọi Nhà Khách Tân Sơn Nhất (TSN); có chức năng đón tiếp phục vụ các đoàn quân sự nước ngoài khi đến thăm , làm việc với QK7 và TP.HCM. Ngày nay địa chỉ trên là 1 quần thể khách sạn Tân Sơn Nhất thuộc Quân khu 7.
Năm 1989, khi tôi về nhận nhiệm vụ tại đây thì căn phòng nghỉ, phòng làm việc của ông Trần Thiện Khiêm (1/2 toà nhà phía bên trái; 1/2 bên phải là của gia đình ông Nguyễn Văn Thiệu) gần như còn nguyên trạng.
Tôi không hiểu vì sao sau mười mấy năm kể từ ngày 30/4/1975 đến 1989, căn nhà dù đã qua sự quản lý của nhiều đơn vị từ cấp Bộ, tới cấp quân khu mà căn phòng làm việc này vẫn được giữ nguyên ? Lớp bụi dày, mạng nhện bủa giăng trong căn phòng nhỏ nhưng ngăn nắp với đầy sách báo, hình ảnh, vật lưu niệm, đặc biệt có 1 bức tượng phụ nữ bán thân, trọc đầu, màu nâu đen, đặt trọng trên chiếc bệ. Khi nói đến bức tượng, mọi người thường thì thầm cho đó là “thiêng linh cái“, làm cho căn phòng thêm vẻ huyền bí, ma mị…
Năm 1990 khi giải toả căn phòng để cải tạo , tôi bất ngờ phát hiện có 1 quyển lịch bàn nhỏ đã ố vàng, phủ đầy bụi, trong đó có một số tờ có ghi chữ cùng vài tấm danh thiếp: “Ðại Tướng Văn Tiến Dũng – Bộ Trưởng Bộ Quốc Phòng Nước Cộng Hoà Xã Hội Chủ Nghĩa Việt Nam” giữ kỹ danh thiếp và những tờ lịch có bút tích đó. Sau này, nhiều lần được đón tiếp, phục vụ Ðại Tướng Văn Tiến Dũng và gia đình của ông tại nhà khách Tân Sơn Nhất, bà Nguyễn Thị Kỳ- phu nhân của Ðại Tướng và con gái ông bà đã xác nhận bút tích ấy chính là của Ðại Tướng Văn Tiến Dũng.
Bút tích trên từng tờ lịch ghi:“ Ngày 26/4/1975: “Chiến dịch Hồ Chí Minh mở đầu cánh quân Ðông – 17 giờ 26/4”; Ngày 30/4/1975: “Giải phóng Sài Gòn – 11h30’”;Ngày 1/5/1975: “Bộ chỉ huy Chiến Dịch Hồ Chí Minh chuẩn bị tiến về thành phố “; Ngày 2/5/1975: “Bộ chỉ huy chiến dịch tới nhà này“; Ngày 3/5/1975 : “Họp các Quân Ðoàn ở David rồi chuyển về họp ở đây sau giải phóng Sài Gòn“.; Ngày 4/5/1975: “Giải thể Bộ chỉ huy chiến dịch Hồ Chí Minh“ (có ảnh kèm theo).
Cố Thiếu Tướng Hoàng Dũng – nguyên trợ lý của Ðại Tướng Văn Tiến Dũng, lúc sinh thời đã kể lại nhiều chuyện trong thời gian đơn vị ông theo Ðại Tướng tới tiếp quản và làm việc tại tòa nhà này, trong đó có việc các ông đã trồng nên vườn dừa gần 20 cây ngay đầu hồi khu nhà. Vườn dừa xanh rợp mát một thời từng là điểm nhấn của khách sạn Tân Sơn Nhất.
Sau lần thứ 2 cải tạo toà nhà vào năm 1997, tôi có ý định tập họp tất cả tư liệu, hiện vật còn lại, tổ chức thành 1 căn phòng trưng bày để giới thiệu về giá trị của toà nhà như một chứng tích của lịch sử . Nhưng rất tiếc ý định của tôi không thành…
Ngày nay, nếu đến khách sạn Tân Sơn Nhất khu 3 sao, các bạn có thể nhìn thấy một số hiện vật thời trước 1975 còn sót lại. Ðặc biệt, bức tranh thuỷ mặc vẻ đàn ngựa phi nước đại, treo trên bức tường nơi sảnh tiếp tân có lời đề tặng được dịch ý là: mong Tổng Thống (Nguyễn Văn Thiệu) giữ vững bờ cõi phía Nam, tiến mạnh ra phía Bắc! Quả là một sự ảo tưởng về sức mạnh thật khôi hài!
Nhân dịp kỹ niệm 50 năm ngày giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước, tôi muốn kể về 1 địa chỉ mà nơi đó có một giá trị như là chứng tích , gắn với ngày toàn thắng của Dân Tộc – ngày 30/4/1975…
Ðại tá Mạc Phương Minh
Nguyên Giám đốc khách sạn Tân Sơn Nhất- Quân khu 7
