Ngày 17/8 vừa qua, nhóm chúng tôi từ TP.HCM, Vĩnh Long, Cần Thơ, An Giang, Bạc Liêu (tên gọi cũ) đã cùng nhau có một chuyến đi về huyện Hồng Dân – Bạc Liêu cũ để trao nhà tình nghĩa cho hai gia đình Mẹ Việt Nam Anh hùng và liệt sĩ. Những liệt sĩ ấy là bạn học cùng lớp của chúng tôi thuở 14-15, ở ngôi trường cấp 2 Lý Tự Trọng khu Tây Nam Bộ gần 60 năm trước.
Liệt sỹ Nguyễn Hồng Dân và Nguyễn Hoàng Việt có bà ngoại là Mẹ Việt Nam Anh hùng và mẹ là liệt sỹ, Mẹ Việt Nam Anh hùng. Mẹ hy sinh trong một cuộc đấu tranh trực diện, để lại 4 người con lên 8, 6,4, 2 tuổi. Người cha khi ấy đang đi chiến đấu xa. Khi về chịu tang vợ xong, ông gửi 2 con nhỏ cho ông bà, đưa theo hai con trai lớn nhờ cơ quan đơn vị nuôi dạy.
Vài năm sau, các anh được đưa vào học tại trường lý Tự Trọng Tây Nam Bộ, là bạn cùng lớp của chúng tôi. Ra trường các anh vào đơn vị chiến đấu rồi hy sinh ở độ tuổi 17 – 19. Theo gia đình thì mộ của hai anh đã được qui tập về 2 nghĩa trang của tỉnh nhà, nhưng đến nay vẫn mang danh “Liệt Sỹ chưa biết tên“. Người cha hy sinh năm 1967, được an táng ở nghĩa trang, nhưng sau đó khu mộ của ông và nhiều liệt sỹ khác đã bị bom Mỹ cày nát không còn dấu vết. Vậy là ông lại hy sinh thêm lần nữa…
Ngày nay, một ấp, một chiếc cầu và một trường tiểu học tại địa phương được mang tên của mẹ: NHỊ CẦM.
Một gia đình khác là thương binh Trần Văn Chiến cũng là bạn cùng lớp với chúng tôi. Anh đang thờ mẹ đẻ và mẹ vợ. Cả hai mẹ đều là liệt sĩ, Mẹ Việt Nam Anh Hùng, cùng với người cha, một người anh trai – Anh Trần Văn Minh là bạn học sinh trường Lý Tự Trọng và 3 anh vợ đều là liệt sĩ.
Năm 1975 anh Chiến là đại đội trưởng đơn vi đặc công Quân khu 9. Do thương tật, sức khoẻ yếu, anh xin xuất ngũ, nhưng về địa phương anh không nghỉ ngơi mà tiếp tục tham gia công tác cho đến 1992.
Khi nhận được thông tin về 2 ngôi nhà tình nghĩa của các bạn được đia phương trao tặng hơn 20 năm trước, đang thờ cúng liệt sỹ nhưng đã quá củ nát, chúng tôi đã đến thăm rồi quyết tâm tìm nguồn kinh phí hỗ trợ xây dựng lại. Rất nhanh, em Nguyễn Chí Cường – Giám đốc ngân hàng VCB Tân Long An, là em trai của liệt sỹ tuổi 16 Nguyễn Chí Công, một người bạn cùng lớp chúng tôi, đăng ký tặng ngay 2 căn nhà.
Có thêm 2 doanh nghiệp và nhiều người bạn, cả quen và không quen cũng vào cuộc với những khoản đóng góp rất lớn, cộng với nguồn kinh phí của địa phương theo chính sách hỗ trợ nhà tình nghĩa. Vậy là trong vòng chưa đến 3 tháng, 2 căn nhà tình nghĩa khang trang đã được hoàn thành với nơi thờ cúng các Mẹ Việt Nam Anh hùng và liệt sĩ thật trang trọng, ấm cúng.
Chúng tôi cầu mong anh linh các Mẹ Việt Nam Anh hùng và các liệt sĩ được an yên, ấm áp trước tấm lòng và nghĩa cử thể hiện sự tri ân sâu sắc của các thế hệ được hưởng hạnh phúc trong nền hoà bình mà các anh Hùng, liệt sĩ, thương binh, những người có công với nước đã mang lại hôm nay.
Mạc Phương Minh
