Thiếu tướng Trần Văn Danh, tên thật là Trần Văn Bá, sinh năm 1923 tại xã Tân Thới Nhì, huyên Hóc Môn, tỉnh Gia Định.
Năm 13 tuổi, đồng chí làm giao liên cho cách mạng. Năm 16 tuổi, theo học ở trường Bá Nghệ Sài Gòn. Khi phát xít Nhật đảo chính Pháp, trường tạm đóng cửa, đồng chí nghỉ học.
Tháng 7/1945, đồng chí tham gia tổ chức bí mật Thanh niên Cứu quốc. Trong Cách mạng Tháng Tám năm 1945, đồng chí tham gia giành chính quyền ở Hóc Môn. Một thời gian ngắn sau đó, thực dân Pháp tái chiếm Nam Bộ, đồng chí gia nhập Đội trinh sát Khu 7, chiến đấu ở miền Đông Nam Bộ. Đồng chí nắm chắc địa bàn miền Đông, đặc biệt là biết từng kênh rạch, đường hẻm Khu Sài Gòn – Chợ Lớn.
Năm 1948, đồng chí Trần Văn Danh được kết nạp vào Đảng Cộng sản Đông Dương. Do yêu cầu bí mật của tổ chức, đồng chí đổi tên thành Trần Văn Bá (bí danh Ba Trần). Những năm 1949 – 1954, đồng chí là Phó Tham mưu kiêm Trưởng ban Quân báo liên tỉnh Thủ – Biên, Phó Chính ủy kiêm Bí thư Trung đoàn 556, Sư đoàn 330 Đông Nam Bộ. Sau khi Hiệp định Giơnevơ ký kết (ngày 21/7/1954), đồng chí Trần Văn Danh tập kết ra Bắc, học nghiệp vụ tình báo, an ninh để chuẩn bị trở về Nam chiến đấu.
Tháng 12/1960, đồng chí là một trong những cán bộ quân sự đầu tiên nhận lệnh vượt Trường Sơn về Nam chiến đấu.
Khi Trung ương Cục miền Nam thành lập Ban Quân sự Miên do đồng chí Trần Văn Quang làm Trưởng ban. Đồng chí Trần Văn Danh được bổ nhiệm Trưởng ban Tình báo chiến lược trực thuộc Ban Quân sự Miền.
Đồng chí Trần Văn Danh là người có công lớn trong việc tổ chức giải cứu đồng chí Trần Quốc Hương (Mười Hương), nguyên Bí thư Trung ương Đảng, nguyên Trưởng ban An ninh T4 giai đoạn 1972 – 1975. Tháng 6/1965, đồng chí đảm nhiệm chức vụ Phó Cục trưởng Cục Tham mưu Miền, phụ trách Phòng Quân báo, là cơ quan tham mưu địch tình cấp chiến lược, các chiến trường trọng điểm bao gồm các quân khu 6, 7, 8, 9, 10 và Quân khu Sài Gòn – Gia Định…
Thiếu tướng Trần Văn Danh.
Là Tham mưu phó phụ trách tình báo, trong cuộc Tổng tiến công và nổi dậy Tết Mậu Thân năm 1968, đồng chí Trần Văn Danh đã chỉ đạo, tổ chức nắm tình hình các mục tiêu quan trọng như Dinh Độc Lập, Tòa Đại sứ Mỹ, Đài phát thanh Sài Gòn, Biệt khu Thủ đô, Bộ Tổng tham mưu ngụy, sân bay Tân Sơn Nhất… chỉ đạo thực hiện cách đánh phối hợp tình báo – đặc công – biệt động đạt hiệu quả cao.
Khi đế quốc Mỹ mở rộng chiến tranh sang Lào và Campuchia, Quân giải phóng miền Nam triển khai các hoạt động tiếp viện cho chiến trường Campuchia, vừa để bảo vệ “hậu cứ” sau lưng căn cứ địa Trung ương Cục miền Nam. Đồng chí đã chỉ đạo Đoàn 367 trực thuộc Cục Tham mưu Miền tổ chức thành công trận đánh tập kích vào sân bay Pochentong, phá hủy 105 máy bay các loại, gần 100 ôtô và toàn bộ thiết bị, khí tài quân sự của sân bay, hơn 95% máy bay và phi công của quân đội Lon Nol bị tiêu diệt. Đầu năm 1973, đồng chí được cử làm Phó trưởng đoàn đại biểu quân sự Chính phủ cách mạng miền Nam Việt Nam trong Ban Liên hiệp quân sự bốn bên vào Trại Đavít Tân Sơn Nhất thực thi Hiệp định Pari.
Đến Chiến dịch Phước Long (từ đêm 13/12/1974 – 6/1/1975), đồng chí được giao nhiệm vụ chỉ huy trận đánh chiếm núi Bà Đen ở Tây Ninh, một trung tâm viễn thông chiến lược quốc tế, thu tin mã thám và là điểm chỉ đường các loại máy bay của địch.
Trong Chiến dịch Hồ Chí Minh (từ ngày 26/4 đến ngày 30/4/1975), đồng chí được giao chỉ huy lực lượng đặc công, biệt động bí mật chiếm giữ, bảo vệ an toàn 16 cầu dẫn vào thành phố Sài Gòn, mở đường cho đại quân ta tiến vào giải phóng Sài Gòn; chỉ đạo lực lượng nội đô ngăn chặn địch phá hoại những mục tiêu quan trọng như: Đài phát thanh, kho xăng, nhà máy điện, nhà máy cấp nước, kho tàng, hồ sơ lưu trữ.
Sài Gòn hoàn toàn giải phóng, đồng chí Trần Văn Danh được thăng quân hàm Thiếu tướng và được giao nhiệm vụ Phó Chủ tịch Ủy ban Quân quản về an ninh và quốc phòng, kiêm Tư lệnh Bộ Tư lệnh thành phố Sài Gòn – Gia Định (nay là Bộ Tư lệnh Thành phố Hồ Chí Minh).
Trải qua 2 cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp và đế quốc Mỹ, trong những điều kiên hết sức khó khăn, ác liệt, đồng chí Trần Văn Danh đã mưu trí, dũng cảm, quyết đoán, sáng tạo chỉ đạo, chỉ huy chiến đấu giành nhiều chiến công, xây dựng Đảng bộ Bộ Tham mưu Miên vững mạnh về chính trị, tư tưởng và tổ chức, góp phần quan trọng cùng Bộ Tham mưu Miền hoàn thành xuất sắc mọi nhiệm vụ được giao. Đến năm 1978, đồng chí chuyển ngành, giữ chức Phó Chủ tịch UBND TP.HCM kiêm Thứ trưởng Bộ Điện lực Việt Nam.
Năm 1999, đồng chí nghỉ hưu. Năm 2002, đồng chí từ trần ở tuổi 79.
Với những cống hiến cho sự nghiệp cách mạng, đồng chí được Đảng, Nhà nước phong tặng Danh hiệu Anh hùng Lao động năm 1990; năm 2022 đồng chí được phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân; cùng nhiều phần thưởng cao quý khác như: Huân chương Độc lập hạng Nhất; Huân chương Lao động hạng Nhất; Huân chương Quân công hạng Nhất; Huân chương Kháng chiến hạng Nhất; Huân chương Chiến thắng hạng Nhì; Huy hiệu 50 năm tuổi Đảng. Tại TP.HCM, tên của Thiếu tướng Trần Văn Danh được đặt tên đường tại phường 13, quận Tân Bình. Tại xã Đông Thạnh, huyện Hóc Môn, có trường tiểu học mang tên Trần Văn Danh.
Liên Liên (ghi chép)
