Đại tướng lê Đức Anh (bí danh, tên gọi khác Lê Văn Giác, Nguyễn Phú Hòa, Sáu Nam), sinh ngày 1/12/1920 trong một gia đình giàu truyền thống yêu nước.
Năm 1937, đồng chí tham gia cách mạng, được kết nạp vào Đảng Cộng sản Đông Dương năm 1938. Năm 1944, đồng chí tổ chức xây dựng lực lương cách mạng và phu trách các nghiệp đoàn cao su ở khu vực Lộc Ninh.
Tháng 8/1945, đồng chí nhập ngũ, giữ các chức vụ Trung đội trưởng rồi Chính trị viên Tiểu đoàn, Chi đội 1, Trung đoàn 301. Tháng 12/1948, Bộ Chỉ huy Khu 7 và Khu Sài Gòn – Chợ Lớn đổi lên là Bộ Tư lệnh khu; các khu chấn chỉnh lại nhân sự và tổ chức các cơ quan. Đồng chí Lê Đức Anh được phân công giữ chức Tham mưu trưởng Khu Sài Gòn – Chợ Lớn.
Ngày 21/01/1950, Bộ Tư lệnh Khu Sài Gòn – Chợ Lớn quyết định mở đợt hoạt động mang tên Dầu Tiếng – Bến Cát, đồng chí Lê Đức Anh được chỉ định giữ chức Tham mưu trưởng đợt hoạt động.
Tháng 8/1950, đồng chí Lê Đức Anh tiếp tục được bổ nhiệm giữ chức Tham mưu trưởng Khu 7. Trong vai trò Tham mưu trường, đồng chí cùng Đảng ủy – Bộ Tư lệnh Khu 7 mở chiến dịch Bến Cát (10/1950). Đây là chiến dịch đầu tiên và duy nhất được tiến hành ở miền Đông Nam Bộ trong cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp.
Năm 1951, đồng chí được bổ nhiệm giữ chức Tham mưu phó, quyền Tham mưu trưởng Bộ Tư lệnh Nam Bộ.
Tháng 5/1955, đồng chí được giao giữ các chức vụ Cục phó Cục Tác chiến, Cục trưởng Cục Quân lực Bộ Tổng Tham mưu. Tháng 8/1963, đồng chí được bổ nhiệm Phó Tổng Tham mưu trưởng Quân đội nhân dân Việt Nam.
Từ tháng 2/1964, đồng chí được phân công vào chiến trường miền Nam, giữ nhiệm vụ Tham mưu trưởng rồi Phó Tư lệnh kiêm Tham mưu trưởng Quân giải phóng miền Nam Việt Nam (Bộ Chỉ huy Miền).
Sau Tổng tiến công và nổi dậy Tết Mậu Thân năm 1968, đế quốc Mỹ và chính quyền Sài Gòn phản kích quyết liệt, cách mạng miền Nam tổn thất rất nặng nề, đặc biệt ở chiến trường Quân khu 9.
Đại tướng lê Đức Anh.
Trước tình hình đó, đồng chí Lê Đức Anh với tư cách Phó Tư lệnh Bộ Tư lệnh Miền được phân công xuống giữ chức Tư lệnh Quân khu 9, cùng Bí thư Khu ủy Võ Văn Kiệt để ra chủ trương và chỉ huy lực lượng vũ trang toàn địa bàn Tây Nam Bộ dần dần lấy lại thế và lực của cuộc kháng chiến, phát triển lực lượng vũ trang, phát triển căn cứ địa.
Tháng 6/1974, đồng chí được thăng quân hàm vượt cấp từ Đại tá lên Trung tướng, đảm nhiệm chức vụ Phó Tư lệnh Quân giải phóng miền Nam, Phó Tư lệnh Chiến dịch Hồ Chí Minh, kiêm Tư lệnh cánh quân Tây Nam đánh vào Sài Gòn.
Sau ngày miền Nam giải phóng, đất nước thống nhất, tháng 5/1976, đồng chí giữ chức Tư lệnh Quân khu 9.
Từ tháng 6/1978, với cương vị Tư lệnh kiêm Chính ủy Quân khu 7, đồng chí cùng Đảng ủy – Bộ Tư lệnh Quân khu lãnh đạo, chỉ huy lực lượng vũ trang vừa xây dựng, chiến đấu vừa làm công tác quốc phòng – quân sự địa phương, góp phần vào thắng lợi của cuộc chiến tranh bảo vệ biên giới Tây Nam và giúp Campuchia thoát khỏi chế độ diệt chủng Pol Pot Ieng Sary.
Đồng chí Lê Đức Anh được thăng quân hàm từ Trung tướng lên Thượng tướng tháng 01/1980 và lên Đại tướng tháng 12/1984.
Ngày 7/12/1986, đồng chí Lê Đức Anh được bổ nhiệm làm Tổng Tham mưu trưởng Quân đội nhân dân Việt Nam. Ngay khi được bổ nhiệm Tổng Tham mưu trưởng, đồng chí đi thị sát 6 tỉnh biên giới phía Bắc. Trong chuyến thị sát này, đồng chí có những quyết định táo bạo, giúp cho tình hình biên giới bớt căng thẳng. Đồng thời, có những đề xuất để điều chỉnh về mặt chiến lược quân sự, tổ chức lại lực lượng, giảm một lượng lớn số quân thường trực nhằm hướng tới mục tiêu xây dựng quân đội chính quy, tinh nhuệ, từng bước hiện đại. Ngày 16/02/1987, đồng chí Lê Đức Anh giữ chức Bộ trưởng Bộ Quốc phòng.
Từ năm 1992, trên cương vị Chủ tịch nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam, đồng chí Lê Đức Anh cùng tập thể lãnh đạo Đảng, Nhà nước có nhiều quyết sách quan trọng để chỉ đạo công cuộc đổi mới, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, đưa đất nước ta dần thoát khỏi khủng hoảng kinh tế trầm trọng và sự bao vây, cấm vận…
Ngày 10/9/1994, Chủ tịch nước Lê Đức Anh ký Lệnh số 36-L/CTN công bố Pháp lệnh quy định danh hiệu vinh dự nhà nước “Bà mẹ Việt Nam Anh hùng” và Pháp lệnh ưu đãi người hoạt động cách mạng, liệt sĩ và gia đình liệt sĩ, thương binh, bệnh binh, người có công giúp đỡ cách mạng.
Năm 1997, đồng chí trở thành Cố vấn Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam và có nhiều ý kiến đóng góp với Đảng và Nhà nước trong quá trình hoạch định chủ trương, đường lối và chính sách xây dựng, phát triển đất nước.
Năm 2001, đồng chí nghỉ hưu theo chế đô. Đồng chí Lê Đức Anh từ trần ngày 22/4/2019 tại Hà Nội. Ghi nhận công lao, đóng góp của đồng chí Lê Đức Anh, Đảng và Nhà nước đã tặng thưởng: Huân chương Sao Vàng. Huân chương Hồ Chí Minh, Huân chương Quân công hạng Nhất, Huân chương Chiến công hạng Nhất, Huân chương Chiến thắng hạng Nhất, Huy hiệu 80 năm tuổi Đảng và nhiều phần thưởng cao quý khác.
Hoàng Da (ghi chép)
